ابن ماسويه ( 777 - 857 ) ابو زكريا يحيى ( يوحنا ) بن ماسويه « 396 » در جندىشاپور در خانواده داروگر زاده شد . هنوز جوان بود كه به بغداد رفت و نزد جبريل بختيشوع ( در سال 213 / 828 درگذشت ) به علم‌آموزى پرداخت . سپس ادارهء بيمارستان را به عهده گرفت و در دوره‌اى بين خلافت هارون الرشيد ( 876 - 809 ) و متوكل ( 847 - 861 ) پزشك دربار عباسيان بود . « 397 » در اين زمان در بغداد « بيت الحكمه » تأسيس شده بود ، چيزى همانند هيئت مترجمان با كتابخانه و رصدخانه خاص در كنار آن . « 398 » هارون الرشيد ترتيب كار ترجمهء آثار يونانى را به ماسويه سپرد . هارون آنها را هنگام بازگشت از لشكركشى به روم ، از انقره ، عموريه و ديگر شهرهاى آسياى صغير با خود آورده بود . « 399 » در برخى از منابع اشاره شده است كه ابن ماسويه خود شخصا به كار ترجمه مىپرداخته و چند اثر پزشكى يونانى را به سريانى ترجمه كرده است . « 400 » لكن مهم‌تر از همه اين است كه او كار منظم و مرتب ترجمهء آثار يونانى را با جلب حنين بن اسحق يكى از بهترين شاگردان خود به اين كار ، آغاز كرده است . ابن ماسويه در سال 243 / 857 در سامرّاء درگذشت . « 401 » چند اثر در پزشكى را نيز به او نسبت مىدهند اما فقط برخى از آنها در نسخهء اصلى عربى از جمله رساله‌اى در بيمارىهاى چشم به‌جا مانده است كه ( 396 ) . يا ماسويه ؛ Mesue لاتين ( Mesue Major ) . گاهى به‌جاى يحيى ( عربى ) ، يوحنا ( هم‌ارز سريانى آن ) ديده مىشود . بيرونى اغلب فقط به ذكر نام يحيى اكتفا مىكند . ( 397 ) . ابن ابى اصيبعه ، I ، 175 ؛ صفا ، 61 . ( 398 ) . كراچكوفسكى ، 17 ، 75 ؛ بروكلمان ، I , GAL ، 202 ؛ سارتون ، I ، 558 . ( 399 ) . ابن ابى اصيبعه ، I ، 175 ؛ بروكلمان ، I , SB , GAL ، 416 . مأمون خليفه عباسى ( 813 - 833 ) هيئتى ويژه را براى به دست آوردن دست‌نويس‌هاى يونانى به روم فرستاد . سارتون ، I ، 558 ؛ كراچكوفسكى ، 17 ، 76 . ( 400 ) . سارتون ، I ، 574 . بنا به ديگر منابع ، او فقط كار ترجمه را رهبرى مىكرد . آ . ك . ارندس ، پيشگامان شرقى ، ابن سينا . . . ، ص 963 . ( 401 ) . ابن ابى اصيبعه ، I ، 182 ؛ بروكلمان ، I , GAL ، 232 .